حصیر بافی و انواع آن مختلف هنر حصیر بافی

حصیر بافی و انواع آن مختلف هنر حصیر بافی

هنر حصیر بافی، هنری قدیمی با قدمت بالا است. این هنر در کشور های مختلف از جمله ایران رواج دارد. در ایران این هنر به صورت خانگی در مناطق جنوب و شمال، شمال شرقی کشور عزیزمان ایران دنبال می شود. محصولات زیبایی را می شود با حصیر خلق کرد مانند، سبد های حصیری، زیر انداز حصیری و… در این مقاله به ماهیت هنر حصیر بافی می پردازیم و انواع بافت حصیر رو به شما توضیح خواهیم داد با ما همراه باشید.

تعریفی از هنر حصیر بافی :

به فرایند بافت رشته ها و الیاف گیاهی با استفاده از دست و ابزار های ساده دستی که طی آن محصولی تولید گردد حصیر بافی گویند.

محصولات مختلفی را می شود با حصیر تولید کرد مانند زیرانداز، سفرهٔ حصیری، انواع سبد، انواع ظرف و … همانطور که در بالاتر اشاره کردیم این هنر در شمال کشور و جنوب کشور رواج بسیاری دارد و سبک بافت و استفاده از ابزار در این دو اقلیم با یکدیگر کمی تفاوت دارد که به آن ها نیز اشاره می کنیم.

 

از چه ابزار هایی برای حصیر بافی استفاده می شود ؟

برای ساخت یک محصول حصیری از برخی از ابزار های ساده و دستی استفاده می شود که در زیر به برخی از آن ها اشاره کردیم .

 

لوتو یا نخ تاب :

دستگاهی از جنس چوب بامبو است که تار های گیاهی را به یکدیگر تاب می دهد

پلار یا ورقه حصیر :

اصطلاح پلار معمولا در شمال کشور رواج دارد و به تخته چوبی تراشیده شده به عرض 10 تا 15 متر به قطر 3 و به طول 90 الی 100 متر که 4 سانت به 4 سانت سوراخ شده و نخ های حصیر از داخل آن رد می شود گفته می شود.

دستگاه حص

یر بافی ( دوگل dugal ):

دستگاه حصیربافی، چهارپاره چوب که دو شاخه‌ی آن را به فاصله‌ی معین به ارتفاع تقریبی نیم متر را به زمین می‌کوبند و دو پاره‌ی دیگر چوب را نیز به طور افقی روی دو پایه‌ی عرضی مهار می‌کنند که در در بالا مربع‌ مستطیل به نظر می‌آید. یک سر تارهای حصیر، بند تابیده شده از گالی، را به دور چوب افقی می‌پیچند و سر دیگر را از سوراخ شانه می‌گذرانند و به چوب افقی بعدی وصل می‌کنند تا چندین رشته به موازات هم تشکیل شود.

داس یا قیچی یا چاقو:

از این ابزار برای برش رشته ها و الیاف ها استفاده می گردد.

 

مواد مورد نیاز برای حصیر بافی چیست ؟

  • گالی یا جگن یا لی
  • کلوش (ساقهٔ برنج یا کولوش)
  • سوف یا سیم یل سوم
  • کلیر، کولر (که نوعی آلالهٔ بلند و صاف است)
  • خرمای اهلی (نمادی از تقدس در میان مردمان گرمسیر جنوب)
  • درخت داز (بلوچستان)
  • گیاه گز
  • گیاه لوئی
  • گیاه نی
  • ساقه گندم(سفال،سفله،پَخَل)

 

نحوه بافت حصیر در شمال ایران :

وش کار به این صورت است که نخ‌های دو لای پنبه‌ای محکم به نام ریسمان بین دو نورد که یکی در بالا به نام سر کار و دیگری به نام پتبند قرار دارند بسته می‌شود و حصیر بافی از چوب پشت بند آغاز می‌گردد. حصیر بافان، نی‌ها را با دست یکی زیر و دیگری را روی نخ تار می‌بافند و به اصطلاح خنک می‌کنند پس از بافت هر ردیف حصیر آن را شانه می‌زنند. شانه، تخته‌ای چوبی با تعدادی سوراخ است که نخ‌های تار از میان سوراخ‌ها می‌گذرد.

 

نحوه بافت حصیر در جنوب کشور :

یکی از هنرهای اصیل و سنتی استان سیستان و بلوچستان، هنر حصیربافی است. حصیربافی در منطقهٔ سیستان با گویش «اصیل بافی» و در منطقهٔ بلوچستان «تگرد» تلفظ می‌شود و در نقاط دیگر استان به «بوریا بافی» و «پرده بافی» نیز شهرت دارد. «اصیل» از ساقه‌های نی ساخته می‌شود و «تگرد» از برگ درختان خرمای وحشی منحنی دار. صنعت حصیربافی در ساخت وسایل کاربردی چون: سجاده، پرده، سبد، زیرانداز، بادبزن، صندوقچه و… کاربرد دارد و برای تهیهٔ آن از گیاهان بومی متعددی استفاده می‌شود.

به دلیل شرایط خاص اقلیمی و آب و هوایی، مردم بومی استان سیستان و بلوچستان با هوای گرم و خشک، آفتاب سوزان و کویری، شب‌های سرد، آب کم و پوشش گیاهی ناچیز مواجه هستند که صنعت حصیربافی را به یکی از صنایع دستی شاخص آن به بدل نموده‌است. اهمیت این صنعت از آن روست که مواد اولیهٔ آن ارزان بوده و در تمامی نقاط استان به راحتی یافت می‌شود.

 

خرید و فروش محصولات حصیری :

اگر هنرمند هستید و محصولات حصیری تولید میکنید میتوانید با افتتاح غرفه خود در هنرمی بازار آنلاین خرید و فروش محصولات دست ساز به صورت آنلاین محصولات خود را به فروش برسانید. ثبت نام در هنرمی کاملا رایگان بوده و هیچ هزینه ای برای شما ندارد. در صورت وجود هر گونه سوال با ما ارتباط بگیرید و یا در کامنت ها با ما همراه باشید.

نظرات 3

  1. علی گفت:

    مقاله خوبی بود

  2. معصومه گفت:

    برای ثبت نام غرفه به کجا باید مراجعه کنم

    1. adminhonarme گفت:

      با مراجعه به وب سایت هنرمی می توانید ثبت نام خودتون رو به رایگان انجام دهید https://honarme.com

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.